Dział Kresów i kultur pogranicza
Działalność powstałego na początku lat 90. XX wieku Działu Lwowa i Kresów Wschodnich skupiła się na promocji tematyki kresowej. Zorganizowano kilkanaście wystaw muzealnych, a także wiele spotkań, wykładów i konferencji, w których brali udział wybitni znawcy tematu, m.in.: Jerzy Janicki, prof. Stanisław Nicieja, Witold Szolginia czy ks. Tadeusz Isakowicz – Zaleski, a także członkowie Towarzystwa Miłośników Lwowa. Zgromadzono, niestety nieliczną, kolekcję pamiątek kresowych, głównie dokumentów i fotografii, takich jak dyplomy uczelniane i branżowe, świadectwa szkolne, kufry „repatriacyjne”. Do najcenniejszych obiektów należą: Sztandar Cechu Chrześcijańskich Wędliniarzy ze Lwowa, odznaczenia i medale za walki o Lwów oraz wiele cennych dokumentów.
Obecnie dział poszerza zakres swojej działalności i zainteresowań o problematykę Kresów północno-wschodnich (Litwa i Białoruś) , z czym łączy się zmiana nazwy. W ramach działu będą istniały dwie pracownie, realizujące prace profilowane terytorialnie: Pracownia Wilno-Lwów-Nowogrodek, a także Pracownia Górnośląska. W programie działu na głównym miejscu znajdują się badaniu i wszechstronna promocja kultur pogranicza Bytomia, Śląska, Zagłębia oraz Kresów Wschodnich przedwojennej Rzeczypospolitej Polskiej, propagowaniu etosu pogranicza i budowaniu mostów pomiędzy ludźmi różnych religii, narodowości i kultur. Jesteśmy zainteresowani pozyskiwaniem od osób prywatnych i podmiotów instytucjonalnych nabytków, darowizn i depozytów zabytków (w tym dokumentów, zdjęć, pocztówek, rękopisów, zbiorów kartograficznych i innych), także w formacie zapisu cyfrowego (skanów zabytków, zapisów fonograficznych - kolekcji cyfrowych) związanych z dziejową wielokulturowością i różnorodnością etniczną mieszkańców Bytomia, Śląska, Zagłębia oraz Kresów Wschodnich przedwojennej Rzeczypospolitej Polskiej, dokumentujących współistnienie i charakter stosunków narodowościowych oraz społecznych, stanowiących część ogólnoeuropejskiego dziedzictwa kulturowego. Zamierzamy także współdziałać m.in. z muzeami, towarzystwami regionalnymi, organizacjami pozarządowymi, domami kultury, instytucjami i przedsiębiorstwami w zakresie działalności Działu (w tym z ośrodkami na Ukrainie, Białorusi, Litwie, Rosji, w Czechach, Niemczech i na Słowacji). 
W związku z tym serdecznie zapraszamy do współpracy i współtworzenia nowego działu wszystkich, którzy posiadają, nie tylko rodzinne pamiątki materialne z Kresów, ale także spisane wspomnienia. Natomiast tym, którzy dysponują wyłącznie przekazami ustnymi, oferujemy pomoc w ich spisaniu. Planujemy wydawanie publikacji opartych na takich rodzinnych przekazach (szczególnie zależy nam na pamiętnikach oraz wspomnieniach), a ponadto tworzenie cyfrowych baz danych związanych z historią rodów i rodzin (w tym o charakterze np. genealogicznym) z pogranicza kultur, ale i kultur pogranicza – tygla narodowości, wyznań, odmiennych tradycji i obyczajów współistniejących na danym obszarze geograficznym Wspomniane informacje zamierzamy upowszechniać nie tylko w postaci cyfrowej, ale też podczas wystaw, seminariów, wykładów oraz konferencji.
Zamierzeniem Działu Kresów i kultur pogranicza jest zarówno gromadzenie zbiorów, jak i interdyscyplinarna działalność badawcza, dotycząca np. figury „obcego” czy „innego” w kulturze i społeczeństwie, a także promowanie tej wiedzy podczas seminariów, wykładów oraz konferencji.
